Een monumentaal oud gebouw dat eigenlijk een machine is

Het wordt een feestelijk schouwspel. Donderdag 1 september van 6 uur ’s avonds tot middernacht draait de 172 jaar oude Zijllaanmolen in de Leiderdorpse wijk Buitenhof. De wieken zijn dan versierd met vlaggetjes en als het donker wordt, zorgen strategisch geplaatste spotjes voor verlichting.

Het is een ongebruikelijk dagdeel om te draaien maar daar is een reden voor, legt molenaar Immanuel van Horssen uit. “Dit is één van de molens die meedoet aan de draaimarathon die afdeling Zuid-Holland van het Gilde van Vrijwillige molenaars in de eerste week van september organiseert ter ere van het 50-jarig bestaan van het Gilde. Die hele week draait er altijd, 24 uur per dag, ergens in de provincie een molen. De Boterhuismolen in Warmond bijt vanaf 3 uur ’s middags het spits af, ik zorg voor het tweede blok.” 

Erfgoed behouden

Het Gilde werd op 15 april 1972 opgericht om het molenaarsvak voor uitsterven te behoeden. En dat was hard nodig, weet Van Horssen. “Vergeleken met het buitenland zijn de vele molens in Nederland nog heel lang in bedrijf geweest maar in de eerste helft van de vorige eeuw werd hun functie steeds meer overgenomen door machines die niet afhankelijk zijn van de wind. Daarmee waren ook beroepsmolenaars niet meer nodig. Veel molens verdwenen of stonden permanent stil, en een molen die niet draait gaat snel achteruit. Om ervoor te zorgen dat dit stukje erfgoed bewaard blijft, is het Gilde gestart met het opleiden van vrijwillige molenaars.” In de afgelopen halve eeuw hebben ruim 2.300 molenliefhebbers met succes hun molenaarsexamen gedaan. Van Horssen: “Zie je een molen draaien, dan is dat mogelijk door mensen die zich vrijwillig inzetten en dankzij het Gilde dat hen heeft opgeleid.”

Veel vrijwillige molenaars starten pas met hun opleiding na hun pensioen. Zo niet Immanuel van Horssen. De Leiderdorper, in het dagelijks leven pianostemmer, behaalde de begeerde papieren vorig jaar, toen hij 19 jaar was. “Ik woon twee straten hiervandaan en ben met de Zijllaanmolen opgegroeid. Toen ik een kleuter was, wist ik al dat ik hier molenaar wilde worden.” Tijdens de twee jaar van zijn opleiding liep hij stage op de Groenendijksemolen in Hazerswoude-Rijndijk, waar hij nu zelfstandig molenaar is en dagelijks komt. Maar hij had ook goed contact met Aad Toet, die ruim 43 jaar molenaar was van de Zijllaanmolen. “Aad heeft zijn afscheid als molenaar uitgesteld tot ik mijn examen had gehaald.” In november vorig jaar overhandigde Toet symbolisch de sleutels van de molen aan zijn opvolger.

Helemaal functioneel

Na een lange periode waarin de Zijllaanmolen maar zeer sporadisch draaide, gebeurt dat sinds ruim een jaar weer wekelijks. “Deze molen is nog steeds helemaal maalvaardig en kan met goede wind in theorie 15 kuub water per minuut wegmalen uit de polder”, zegt Van Horssen met zichtbare trots. De liefde die hij als jong kind voor de molen opvatte, is alleen maar gegroeid. “Bijzonder toch, zo’n monumentaal oud gebouw dat eigenlijk een machine is. En één met een hoop power.”

Een droom is uitgekomen nu hij officieel de molenaar van de Zijllaanmolen is. Maar, zo realiseert hij zich: “Ik ben slechts een passant, in dienst van het gebouw.”

Tekst: Corrie van der Laan