ANBO-PCOB lezing over Gevangenenzorg

Voor een aandachtig luisterend publiek vertelde Willem Bezemer donderdag 18 juni, in de Scheppingskerk over het werk van de Stichting Gevangenenzorg. Deze organisatie zorgt in eerste instantie voor een luisterend oor voor gevangenen die daar zelf om hebben gevraagd. Binnen de gevangenis zijn in dienst van de overheid geestelijk verzorgers van verschillende geloofsrichtingen werkzaam, maar daarnaast kunnen gevangenen ook terecht bij medewerkers van enkele vrijwilligersorganisaties, waarvan Gevangenenzorg er een is.

Er zijn binnen Gevangenenzorg zo’n 650 vrijwilligers actief en er is weinig verloop. De heer Bezemer vond de eerste keer op bezoek gaan best spannend. De gevangenis is bepaald geen gastvrije omgeving. Er zijn natuurlijk veel veiligheidsmaatregelen en ofschoon de gesprekken niet in de algemene bezoekersruimte plaatsvinden, is er wel altijd toezicht (en een noodknop onder handbereik). De gevangenen vormen zeker geen dwarsdoorsnede uit de bevolking: er zijn ongeveer 9000 gevangenen, 45% heeft een licht verstandelijke beperking, 94% is man. Daarnaast zitten zo’n 4500 mensen in een TBS of soortgelijke inrichting. De gemiddelde gevangenisduur is 4 maanden, voor 10% duurt het langer dan een jaar. Een gevangenis is zeker geen hotel. De cel is de ruimte met bed, rvs-toiletten, wastafel, bureau en stoel, waar de gevangene het grootste deel van de dag verblijft; onder voortdurend toezicht.

Daarnaast 1 of 2 keer per dag luchten en verder de mogelijkheid van, nogal eentonig, werk voor een zakcentje (te besteden in de gevangeniswinkel). Werk en relaties met familie en vrienden gaan dikwijls verloren, waardoor de gevangene bij het verlaten van de gevangenis er soms alleen voorstaat met grote kans op recidive.

Aan de hand van een aantal stellingen wordt met het publiek gesproken over de kans dat je zelf achter de tralies komt (kan je zomaar overkomen), hoe gedraag je je tegenover de buurman die een tijdje heeft gezeten, en tegenover zijn vrouw en kinderen? Is hij weer welkom in de kerk, de vereniging?

Overigens is de zorg voor gevangenen niet in alle culturen vanzelfsprekend. In onze christelijke cultuur is het gebaseerd op een van de zeven werken van barmhartigheid: de gevangenen bezoeken. En wat kost het gevangeniswezen de maatschappij? In totaal 3 miljard euro per jaar. € 399 per volwassen gevangene per dag, € 819 voor een jeugdgevangene, € 666 voor een TBS’er en € 354 voor iemand die in begeleid wonen zit. Er is dus alle reden om gevangenen goed voor te bereiden op terugkeer in de maatschappij, opdat ze niet opnieuw vervallen in strafbaar gedrag.

In de gevangenis en TBS-instelling worden daarom behandeling, zorg, onderwijs en op re-integratie gerichte cursussen aangeboden. Na ontslag wordt die rol door reclassering en ook weer vrijwilligersorganisaties overgenomen. 

Het was een indrukwekkend betoog en de heer Bezemer had tot het laatst toe de volle aandacht van de 40 bezoekers.