Wanhopige zoektocht naar huisvestiging voor unieke collectie historisch brandweermaterieel

Waar moeten de unieke Magirus brandweerwagen uit 1961, de Jan van der Heijdenspuit uit 1880 en alle andere bijzondere brandweerartikelen die in meer dan een eeuw tijd zijn verzameld naar toe? Dat is de vraag waar Stichting Historisch Brandweermaterieel Leiderdorp zich het hoofd over breekt. 

Tekst en foto: Corrie van der Laan

Nu heeft alles nog een plek in de voormalige brandweerkazerne aan de Simon Smitweg maar die staat op de nominatie om gesloopt te worden. De stichting hoorde eind januari van de gemeente Leiderdorp dat het pand op 1 mei bezemschoon opgeleverd moet worden. De stress is immens want vervangende huisvesting is nog niet gevonden. ‘We hebben de afgelopen jaren zeker niet op onze handen gezeten maar het is gewoon niet gelukt’, zegt voorzitter en oud-brandweercommandant Aad Vons.

Terugblik

De vrijwillige Leiderdorpse brandweer heeft een lange geschiedenis, de officiële oprichtingsdatum was in 1897. Het brandweerkorps bouwde in de loop der jaren een fraaie verzameling aan museale brandweerspullen op. Toen de gemeente Leiderdorp in 1995 een gloednieuwe kazerne liet bouwen aan de Simon Smitweg, kwam daarin op de eerste verdieping een speciale museumruimte voor het historische brandweermaterieel. 

Het pronkstuk, de Magirus Deutz Mercur autospuit, kreeg een stallingsplek bij de moderne brandweerwagens in de kazerne. Een vaste ploeg van (oud-)brandweervrijwilligers zorgde - en zorgt nog steeds - dat alles piekfijn onderhouden wordt.

Per 1 januari 2011 kwam de gemeentelijke brandweer bestuurlijk onder de paraplu van de Veiligheidsregio Hollands Midden, maar bleef opereren vanuit de eigen kazerne. In 2018 werd besloten dat de Leiderdorpse kazerne afgestoten zou worden na de opening van de nieuw te bouwen kazerne voor de beroepsbrandweer van Leiden-Noord aan de Schipholweg in Leiden. De Leiderdorpse brandweerpost werd daarmee overbodig, was de redenering. Het duurde nog een paar jaar maar op 1 januari 2023 gingen de deuren aan de Simon Smitweg definitief dicht.

Zoektocht

Vanaf 2018 zoeken de vrijwilligers die de lokale brandweerhistorie beheren naar een nieuwe ruimte om hun collectie onder te brengen. Aanvankelijk werd gemikt op een gezamenlijke huisvesting met het Leiderdorps Museum, dat net in die tijd moest vertrekken uit De Sterrentuin. Het idee was om het leegstaande gebouw van gemeentewerken, dat naast de kazerne ligt, te verbouwen voor dit doel. Maar het toenmalige gemeentebestuur vond de geraamde kosten van 1 miljoen euro te hoog en zette een streep door het plan. In de jaren daarna kwamen wel wat mogelijke alternatieven langs, maar die waren of te klein of te ver buiten Leiderdorp. Het kwam goed uit dat de gemeente Leiderdorp eind 2022 nog geen vastomlijnde plannen had met de vrijkomende kazerne.

‘We hebben van alles geprobeerd maar het is gewoon niet gelukt’

Daardoor mochten Aad Vons en zijn vrijwilligers het pand tijdelijk blijven gebruiken. Ze richtten begin 2023 de Stichting Historisch Brandweermaterieel Leiderdorp (SHBL) op, die volle bak doorging met de zoektocht naar huisvesting.

Doodlopende wegen

‘We hebben van alles geprobeerd’, zegt Vons. ‘We hebben het college gevraagd of we de voormalige brandweerloods die op de gemeentewerf staat terug mogen hebben, maar dat bleek geen optie. Een ander idee, om een opslagloods te plaatsen op een braakliggend stukje grond van de gemeentewerf, ketste ook af. Ook werd een verzoek tot het verkrijgen van een huisvestingssubsidie afgewezen. En we hebben Leiderdorpse ondernemers gevraagd of zij een geschikte ruimte hebben, maar ook dat leverde niets op, mede omdat we geen financiële middelen hebben om iets te huren.’

Selectie

Ondertussen komt 1 mei steeds dichterbij. Vons is samen met zijn medebestuursleden Kok Vons en Ben Köhler al bezig een selectie te maken van wat echt bewaard moet blijven en wat eventueel weg kan. Maar er blijft hoe dan ook een omvangrijke collectie over.

‘We kunnen al die antieke spullen straks toch niet buiten zetten’, zegt Köhler. Het idee van een echte museumruimte heeft de SHBL eigenlijk al opgegeven. ‘Als we maar een stallingplek hebben, dan zoeken we wel mogelijkheden om onze historische brandweercollectie bij verschillende gelegenheden aan de Leiderdorpers te tonen.’

 ‘We hebben hier 130 jaar brandweer gehad, dat gooi je toch niet zomaar weg!’  

Wat de SHBL nodig heeft, is een ruimte met 50 tot 75 vierkante meter vloeroppervlakte, die makkelijk toegankelijk moet zijn voor het rijdende materieel.

Kok Vons vindt het onbegrijpelijk dat er niet meer steun van het Leiderdorpse gemeentebestuur komt. ‘Ik mis de affiniteit, het enthousiasme en het historisch besef zegt hij. ‘We hebben hier 130 jaar brandweer gehad, dat gooi je toch niet zomaar weg!’

Inspreken

Tijdens de raadsvergadering van komende maandag, 2 maart, gaat Aad Vons nog een ultieme poging wagen om de Leiderdorpse politiek te overtuigen van het belang om de lokale brandweerhistorie te bewaren voor de toekomst. De SHBL heeft daar inmiddels een beleidsplan met een duidelijke doelstelling voor opgesteld.

Lukt dat niet, dan ziet het er somber uit voor de SHBL. En dat moet Leiderdorp straks de schitterende Magirus Deutz Mercur autospuit, een vaste publiekslieveling bij evenementen als de intocht van Sinterklaas, het Bevrijdingsfeest, de jaarmarkt en regionale brandweerevenementen, voor altijd missen.